Amaryllis: planten voor Kerstmis en het jaar erna opnieuw laten bloeien
In het kort: de « amaryllis » die in de herfst wordt verkocht, is eigenlijk een Hippeastrum, een bol uit Zuid-Amerika. Tussen half oktober en begin november in een pot geplant, bloeit hij zes tot acht weken later, net op tijd voor Kerstmis. Anders dan vaak gedacht is het geen wegwerpplant: met een zomer groei en enkele weken rust in de herfst bloeit dezelfde bol jarenlang elke winter opnieuw. Enige uitzondering: bollen met een waslaag.
Amaryllis of Hippeastrum? Een kwestie van namen
Linnaeus gaf de naam « amaryllis » aan bollen uit Zuid-Afrika en Zuid-Amerika, die hij in hetzelfde geslacht onderbracht. Meer dan twee eeuwen lang twistten botanici over de vraag aan wie die naam toekwam. Het Internationaal Botanisch Congres van 1987 hakte de knoop door: de naam Amaryllis is voorbehouden aan Amaryllis belladonna, een Zuid-Afrikaanse plant die op het einde van de zomer bloeit, en de Zuid-Amerikaanse bollen heten Hippeastrum (Essex Gardens Trust, 2020).
Hippeastrum betekent ongeveer « ridderster », van het Griekse hippeus (ruiter) en astron (ster). Het geslacht telt ongeveer 90 soorten, vooral uit het oosten van Brazilië en de centrale en zuidelijke Andes (Peru, Bolivia, Argentinië), met enkele soorten tot in Mexico en de Antillen. De grote bloemen in tuincentra zijn hybriden van ongeveer zes soorten, veredeld in Nederland, Zuid-Afrika, de Verenigde Staten, Japan en Israël (Mahr & Spangenberg, 2025).
In de handel bleef de naam « amaryllis » aan Hippeastrum hangen: die naam gebruiken we verder in dit artikel. Beide geslachten behoren tot de familie van de Amaryllidaceae, net als narcissen, sneeuwklokjes en Sternbergia (zie ons artikel Krokus, herfsttijloos of sternbergia, in het Frans).
Een bol kiezen
- Hoe groter de bol, hoe meer bloemen. Een grote bol kan twee bloemstengels geven, tegelijk of na elkaar. Elke stengel draagt meestal twee tot zes bloemen (Mahr & Spangenberg, 2025).
- De bol moet stevig en zwaar zijn, zonder zachte plekken of schimmel. Enkele droge wortels aan de onderkant zijn normaal.
- Kleuren en vormen: rood en wit overheersen, maar er zijn ook roze, zalmkleurige, gestreepte of gerande bloemen, dubbele en miniatuurvormen.
Planten voor bloei met Kerstmis
Reken op zes tot acht weken tussen planten en bloeien, iets langer als de kamer koel is (RHS, z.d.). Voor Kerstmis plant u dus tussen half oktober en begin november. U kunt tot januari spreiden om de hele winter bloemen te hebben.
- De pot: nauwelijks breder dan de bol, 2 tot 5 cm meer in doorsnede (Iowa State University Extension, z.d.). Een amaryllis bloeit beter als hij wat krap staat. De pot moet zwaar of verzwaard zijn, want de bloemstengel is hoog.
- De potgrond: goede, goed doorlatende universele potgrond.
- De diepte: laat de helft tot twee derde van de bol boven de grond uitsteken (RHS, z.d.; Iowa State University Extension, z.d.). Een bol die tot zijn hals wordt ingegraven, kan rotten.
- De plaats: licht en warm, ideaal rond 21 °C (RHS, z.d.).
- Water geven: heel weinig zolang er geen blad of bloemstengel verschijnt, net genoeg om de grond nauwelijks vochtig te houden. Daarna regelmatig water geven, zonder ooit water in de schotel te laten staan.
- Draai de pot om de twee à drie dagen zodat de stengel recht groeit, en steun grote soorten met een stokje.
Zodra de plant bloeit, zet u ze in een koelere kamer, rond 15-18 °C: de bloemen blijven langer mooi (RHS, z.d.).
Na de bloei: uw amaryllis opnieuw laten bloeien
Dit is de stap die bijna iedereen overslaat, terwijl de amaryllis een vaste plant is die vele jaren kan bloeien. Het geheim: de bladeren die na de bloei groeien, vullen de reserves van de bol weer aan. Zonder die bladeren geen bloemen de volgende winter.
Van januari tot september: laten groeien
- Knip uitgebloeide bloemen af voor ze zaad vormen, wat de bol zou uitputten. Knip de stengel aan de voet af als hij geel wordt (Johnson, 2021).
- Behoud de bladeren en zet de plant op de lichtste plek die u hebt.
- Geef regelmatig water en een evenwichtige vloeibare meststof, elke week volgens de RHS, minstens maandelijks volgens Amerikaanse universiteiten.
- In de zomer, na de laatste vorst (half mei in België), zet u de pot buiten in de tuin of op het terras, eerst in de halfschaduw en daarna in de zon, zonder hem op het middaguur te laten verbranden. Let op slakken. Haal hem binnen voor de eerste vorst.
Eind september tot november: de rustperiode
De bol heeft niet per se rust nodig om opnieuw te bloeien, maar met een rustperiode kiest u zelf het bloeimoment (Mahr & Spangenberg, 2025). Twee methoden:
| Methode | Hoe | Duur |
|---|---|---|
| « Groene » rust (RHS) | Pot op een lichte, koele plek (ongeveer 13 °C), geen meststof meer, heel weinig water | 8 tot 10 weken |
| « Droge » rust | Geen water meer, gele bladeren weg, pot koel en donker (ongeveer 7-13 °C: kelder, vorstvrije garage) | 8 tot 12 weken |
Knip daarna de oude bladeren af tot een tiental centimeter boven de hals, vervang de bovenste centimeters potgrond, zet de plant weer warm en licht en begin opnieuw water te geven. De bloemen volgen vier tot zes weken later (Johnson, 2021; Mahr & Spangenberg, 2025).
Verpot om de twee à drie jaar, net na de bloei, in een pot die nauwelijks groter is (RHS, z.d.).
Waarom bloeit mijn amaryllis niet meer?
De RHS noemt drie hoofdoorzaken: de bol te vroeg laten indrogen (bladeren te vroeg afgeknipt of te vroeg gestopt met water geven), een plant die te donker stond en te weinig water in de zomer (RHS, z.d.). Wat er tussen februari en september gebeurt, bepaalt dus de bloei van de volgende winter.
Wasbollen: mooi maar wegwerp
Steeds vaker vindt u bollen met een gekleurde, vaak glinsterende waslaag, die zonder water of grond bloeien. Dat werkt, omdat de bol al alles bevat wat nodig is voor één bloei. Maar hij raakt uitgeput zonder zijn reserves te kunnen aanvullen, en hij krimpt zichtbaar. U kunt de was verwijderen en de bol oppotten, maar een volgende bloei is verre van zeker, en de Iowa State University raadt af ze te bewaren (Iowa State University Extension, z.d.). Koop ze als een boeket, niet als een plant.
Amaryllis vermeerderen
- Met broedbollen: de kleine bolletjes die naast de hoofdbol ontstaan, kunt u bij het verpotten afnemen als ze eigen wortels hebben. Ze zijn identiek aan de moederplant en bloeien na drie of vier jaar (RHS, z.d.).
- Uit zaad: mogelijk, maar het duurt tot zes jaar voor er bloemen komen, en die verschillen van de ouders (RHS, z.d.).
Test uzelf
Bronnen
ASPCA. (z.d.). Amaryllis (Toxic and non-toxic plants). https://www.aspca.org/pet-care/aspca-poison-control/toxic-and-non-toxic-plants/amaryllis
Essex Gardens Trust. (2020, 20 november). When is an Amaryllis not an Amaryllis? https://www.essexgardenstrust.org.uk/new-blog/2020/11/20/hippeastrum-or-amaryllis
Iowa State University Extension and Outreach. (z.d.). Can I get my waxed amaryllis bulb to rebloom? Yard and Garden. https://yardandgarden.extension.iastate.edu/faq/can-i-get-my-waxed-amaryllis-bulb-rebloom
Johnson, K. (2021, 3 december). How to take care of amaryllis and get them to rebloom. University of Illinois Extension. https://extension.illinois.edu/blogs/good-growing/2021-12-03-how-take-care-amaryllis-and-get-them-rebloom
Mahr, S., & Spangenberg, B. (2025). Amaryllis, Hippeastrum. University of Wisconsin-Madison Extension. https://hort.extension.wisc.edu/articles/amaryllis-hippeastrum
Royal Horticultural Society. (z.d.). Hippeastrum: how to grow. RHS. https://www.rhs.org.uk/advice/profile?PID=118